Duurzaam schilderen

Je maakt onderscheid in het schilderen van hout of van andere materialen.  

1. Schilderen van hout

Hout minder vaak schilderen maar wel effectief. Dat is de beste manier om milieubelasting tegen te gaan. Een goede ondergrond, hoge kwaliteit verf en een likje onderhoud, zorgen daarvoor.

Rond hout schilderen zijn het vooral de productie van verf en het vervoer die voor milieubelasting zorgen, omdat hiervoor veel grondstoffen nodig zijn, (vooral de kleurstof titaniumdioxide) en fossiele brandstoffen. Milieuvoordelen zijn er trouwens ook: verf vermindert de milieubelasting van hout omdat het de levensduur ervan verlengt.

Als de verf oplosmiddelen bevat, dan is er ook milieubelasting tijdens het gebruik van beits, lak of vernis. Oplosmiddelen dragen bij aan het ontstaan van smog. Verf die door het riool wordt gespoeld, zorgt voor vervuiling van oppervlaktewater.

Tips hout schilderen

1 Let op keurmerken zoals het Europees Ecolabel en NaturePlus; die zien onder meer toe op zo min mogelijk gebruik van pigment en oplosmiddelen (VOS).

2 Zorg voor een goede ondergrond en afwerking. Dan hecht de verf beter en blijft de beschermende werking langer in stand. Voortijdig afbladderen betekent extra kosten, extra werk en extra milieubelasting.

3 Controleer elk jaar of kleine reparaties nodig zijn: een likje verf als onderhoud verlengt de levensduur van het geheel.

4 Was kwasten niet onder de kraan en giet geen restjes verf door de gootsteen (ook wateroplosbare verf niet); dat kan rioolverstopping veroorzaken en vervuilt het oppervlaktewater.

Milieubelasting van houtverven

Vernis, lak en beits zijn verfsoorten die hout in en buitenshuis verfraaien, maar ook zorgen dat het hout langer mee gaat. Die langere levensduur van hout is een milieuvoordeel: verf vermindert zo de milieubelasting die ontstaat door houtproductie en boskap.

Maar er zijn ook milieunadelen. De  productie en het vervoer van verf vereisen fossiele brandstoffen en dragen bij aan de uitputting van grondstoffen. Verder bevat verf stoffen die schadelijk zijn voor het milieu, zoals vluchtige organische stoffen (VOS), conserveer- en bestrijdingsmiddelen, en componenten die veel energie kosten bij de winning en de productie, zoals de kleurstof titaniumdioxide. Hoe langer en beter een liter verf bescherming kan bieden, des te milieuvriendelijker is die lak, vernis of dat beits, want dan is er minder van nodig - terwijl de verf al die tijd wel het hout beschermt.

VOS of geen VOS: niet door gootsteen

Sommige verven bevatten als oplosmiddel zogeheten vluchtige organische stoffen (VOS), zoals terpentine, alcohol of tolueen. VOS dragen bij aan het ontstaan van smog en kunnen het oppervlaktewater vervuilen als ze via het riool worden weggespoeld.

In waterverdunbare verven zit geen VOS, maar zitten wel andere schadelijke stoffen; die mogen daarom ook niet door de gootsteen.

Verf kopen: let op kwaliteit en keurmerken

naturelBehalve naar oplosmiddel (VOS of water), kan je verf ook indelen naar bindmiddel: acryl, alkyd, lijnolie of polyurethaan. Er zijn diverse studies gedaan (zogeheten LevensCyclusAnalyses) naar de milieugevolgen van verf met diverse bindmiddelen. Daaruit is niet helder geworden welk soort het milieuvriendelijkst is. De resultaten spreken elkaar tegen, en geen enkel onderzoek weegt ook de milieuvoordelen mee (levensduurverlenging van hout).

Gegarandeerd minder milieubelasting Welke verf de milieuvriendelijkste keuze is, valt dus niet zeker te zeggen. Maar verven die gegarandeerd minder milieubelastend zijn dan een gemiddelde soortgelijke andere verf, zijn er wel. Die zijn te herkennen aan keurmerken.

In verfproducten met het Europees Ecolabel zitten zo min mogelijk kleurstoffen en VOS; de dekkingsgraad is bovengemiddeld zodat de verf lang kan meegaan.
Nature plus  stelt de eis aan fabrikanten dat de verf voor 90 procent bestaat uit hernieuwbare of ruim beschikbare grondstoffen, dat er minimale hoeveelheden VOS in zitten en dat de dekkingsgraad voldoende is.

Kwaliteit en aansluiting op onderlaag

De kosten voor goede verf zijn niet gering, maar laat je niet zonder meer verleiden tot de goedkoopste varianten. Die gaan maar kort mee, of moeten in dikkere lagen aangebracht worden, waardoor het financiële voordeel op den duur verdampt.

Oppassen bij kozijnen en deuren naar buiten

Ga je houten deuren en raamkozijnen schilderen die naar buiten leiden, let dan op de vochtdoorlatendheid van de verf. De verf aan de binnenkant moet namelijk minder vochtdoorlatend zijn, dan die aan de buitenkant. Is dit verschil er niet (of verkeerd om) dan ontstaan vochtproblemen in het hout.

Hoeveel vocht een verf doorlaat (ook dampopenheid genoemd), hangt af van de concentratie oplosmiddel (zoals terpentine):
meer oplosmiddel betekent minder vochtdoorlatend.

Binnenzijde meer oplosmiddel dan buiten

Aan de binnenzijde van deur of kozijn hoort dus een verf die meer oplosmiddel bevat, dan de verf die je gebruikt aan de buitenzijde. Is dat niet het geval, dan kan vocht uit de woning het hout in trekken, terwijl het er aan de andere kant niet uit kan - gevolg kan zijn dat de verflaag aan de buitenkant loslaat.

Kijk in de tabel hieronder welke verfsoorten goed combineren: kies voor de binnenzijde altijd een kleiner aantal sterren dan aan de buitenzijde.

Verfsoort

Stappenplan hout schilderen

De levensduur van jouw schilderklus staat of valt met voorbereiding en goede uitvoering. Een goede ondergrond is cruciaal want anders bladdert de verf er bij een klein stootje of beetje regen alweer af. Volg daarom het stappenplan.

Verwijder zo nodig de oude verflagen. Dat is nodig als de oude verf er echt afbladdert, of als niet bekend is of de onderlaag op terpentine-  of op waterbasis is; de nieuwe laag moet namelijk hetzelfde verdunningsmiddel bevatten.
•Vul en egaliseer zo nodig  scheuren, gaten en oneffenheden met houtvulmiddel.
•Schuur het oppervlak met schuurpapier korrel 120, en maak de ondergrond vet- en stofvrij.
•Schilder het hout eerst met een geschikte grondverf, en daarna met een passende dekverf (zelfde verdunningsmiddel!).
•Als het goed droog is, nog eenmaal licht schuren met schuurpapier korrel 320, en vet- en stofvrij maken.
•Tot slot: aflakken.

Onderhoud schilderwerk

Een eerst teken van slijtage is het verdwijnen van de glans van de verf. Schuur dan lichtjes op en lak nogmaals af.

Het hele stappenplan voor hout schilderen is nodig als een plakbandje dat op een stukje (ontvette en droge) verf geplakt zit, bij lostrekken stukjes verf meetrekt. Een andere manier om te testen, is door te wrijven met een doek over een plekje verf: als daarna krijtachtig poeder achterblijft is het nodig de verf te verwijderen en opnieuw te schilderen.

Gezondheid: ventileren en stofkapje

Alle soorten verf bevatten vluchtige schadelijke stoffen, ook waterverdunbare verven. Het gaat namelijk niet alleen om vluchtige organische stoffen, maar ook om conserveermiddelen, anti-schuimmiddelen en zuurtegraadregelaars. Daarom is ventilatie altijd verstandig als je schildert in huis. Ventileren is noodzakelijk als je herhaaldelijk of langdurig werkt met verf.

Watergedragen houtverven zijn minder schadelijk dan die met oplosmiddelen, aangezien ze maximaal 130 gram vluchtige stoffen per liter bevatten (tegen 300 tot 400 gram per liter in houtverf op basis van oplosmiddelen). Er geldt een wettelijk maximum van 700 gram VOS/liter.

Het stof dat ontstaat bij schuren kan zorgen voor irritatie in de luchtwegen, ogen en op de huid. Beschermende kleding, een stofbril en stofkapje gaan dat tegen.

Afbijtmiddelen

Ook verfafbijtmiddelen en kwastenreinigers bevatten oplosmiddel, vaak dichloormethaan. Afbijtmiddelen op waterbasis bevatten eveneens oplosmiddelen, zogeheten dibasic esters. Voor deze stoffen geldt net als voor oplosmiddel in verf, dat inademen schadelijk is voor de gezondheid.

Als alternatief kun je een sterk basisch middel nemen, zoals loog (natronloog). Dat kent ook gezondheidsrisico's (het is erg schadelijk voor de huid en ogen, en kan diepe brandwonden veroorzaken), maar die zijn eenvoudiger te voorkomen: draag kleding die speciaal geschikt is voor bescherming tegen sterk basische stoffen.

Na de klus: kwasten en verf opruimen

Zit je tussen twee verfklussen in, bewaar kwasten met waterverdunbare verf dan in een potje met water, dan blijven ze een hele poos goed. Kwasten met oplosmiddelhoudende verf zijn enkele dagen te bewaren (en blijven soepel) als je ze in een gesloten plastic zakje in de vriezer doet.

Droge resten: vuilnisbak

Is de schilderklus klaar, spoel de kwasten dan niet uit onder de kraan, maar gooi ze weg. Dat geldt ook voor waterverdunbare verven: die bevatten weliswaar minder van de schadelijke stoffen, maar zijn er niet vrij van. Ook lege verfblikken mogen bij het huishoudelijk afval.

Verf over? Klein chemisch afval!

Vloeibare verf die over is hoort bij het klein chemisch afval, net als voorstrijkmiddelen.

2. Schilderen muren en plafonds

Witten, latexen of schilderen geeft een extra mooi en langer effect als je de juiste soort verf kiest en werk maakt van een goede ondergrond. Beter voor jou, én voor het milieu.

De grootste milieubelasting van muurverf en verf voor plafonds, ontstaat tijdens de productie en het vervoer. De grondstof waarmee verfkleurstof wordt gemaakt komt namelijk uit mijnbouw; dat tast de natuur en het landschap aan. Het kost ook veel energie uit fossiele brandstoffen (net als vervoer), en dat draagt bij aan klimaatverandering. Milieubelasting verminderen lukt dus het best door minder en minder vaak verfproducten te gebruiken.Tijdens het verven zelf kan vervuiling ontstaan van oppervlaktewater, als verfkwasten onder de kraan worden uitgespoeld. Oplosmiddelen kunnen tijdens het verven makkelijk verdampen, en zijn ongezond.

Tips muren en plafonds schilderen
1 Kies een soort verf die geschikt is voor de ondergrond waar die op moet; er is niet één soort verf aan te wijzen als milieuvriendelijkst, maar ongeschikte verf gebruiken zorgt wel voor onnodige milieubelasting omdat je dan snel weer verf nodig hebt om het over te doen.

2 Let tijdens het uitzoeken van verf op de eigenschappen die nodig zijn voor de plek waar de verf komt. Schrobvast is handig in de keuken, schimmelwerend is noodzakelijk voor de badkamer.

3 Kies een goede dekkingsgraad (hoog aantal m2 per liter verf), vooral als de ondergrond verf opzuigt of donkerder is dan de nieuwe verf. Een hoge dekkingsgraad lijkt vaak duurder, maar met een minder goed alternatief zijn meer lagen (en dus potten) verf nodig.

4 Zorg voor een goede ondergrond, zo nodig behandeld met fixeer of primer, en breng de verf goed aan. Dan hecht deze het best en gaat de verf zo lang mogelijk mee.

5 Spoel kwasten en rollers niet uit onder de kraan en spoel resten van latex, kalkverf, minerale of natuurverf nooit door de gootsteen - ook al zijn ze wateroplosbaar. Er zitten diverse bestanddelen in die schadelijk zijn voor het milieu.

Milieubelasting muurverf en plafondverf

Met een likje latex, natuurverf, minerale verf of kalkverf ziet de woning er al snel beter uit, en kun je vochtproblemen helpen voorkomen. Er zitten aan verf echter ook nadelen voor het milieu.

De  productie en het vervoer van verf vereisen fossiele brandstoffen en dragen bij aan de uitputting van grondstoffen. Verder bevat verf stoffen die belastend zijn voor het milieu, hoofdzakelijk titaniumoxide (kleurstof).

Vluchtige organische stoffen (VOS) zijn ook schadelijk, maar die komen bijna niet voor in plafond- en muurverven: meestal is water het oplosmiddel. Waterverdunbare verven zijn minder schadelijk voor milieu en jouw gezondheid, maar bevatten wel wat schadelijke stoffen; ze mogen daarom niet door de gootsteen.

Kleurstof bepaalt milieubelasting

De grondstof van verfkleurstof (titaniumoxide) is een erts genaamd ilmeniet. De winning van dit erts gebeurt in mijnen; dat kost veel energie uit fossiele brandstoffen en tast het landschap aan. Hoe hoger de concentratie titaniumoxide in een verf, des te meer milieubelasting de latex, kalk- of minerale verf veroorzaakt.

Natuurverf heet zo omdat het zoveel mogelijk is samengesteld uit hernieuwbare grondstoffen, of mineralen waarvan ruimschoots genoeg beschikbaar is. Verder hebben natuurverven dezelfde eigenschappen en milieubelasting als andere verven.

Verf kiezen voor muren en plafond

Van geen enkele muurverf of verf voor plafonds valt te zeggen dat die het allermilieuvriendelijkst is; daar zijn geen eenduidige onderzoeken naar gedaan. Zeker is wel dat de milieubelasting van de verf die je gebruikt, het laagste is als de verf zijn hele levensduur mee gaat.

Ofwel: verspilling voorkomen is de beste manier om milieubelasting tegen te gaan. Daarom is het belangrijk dat je uit het schap een emmer of pot verf kiest met geschikte eigenschappen voor de plek waar je gaat schilderen.

Douchewand schilderen? Schimmelwerende verf!

In een badkamer of douchecel, maar ook in kamers die moeilijk te ventileren zijn, is het handig om speciale schimmelwerende verf te kiezen. Neem zeker niet zomaar een latex of natuurverf, want die zijn gevoelig voor schimmelvorming.

Kinderkamer of keuken?

Schrobvaste verf! In de keuken of een kinderspeelkamer zal het praktisch zijn als je de muur goed kunt schoonmaken. Kijk op de verpakking naar de schrobvastheid (in 5 klassen): klasse 1 is het meest schrobvast en dus goed schoon te maken, klasse 5 kan niet eens tegen een natte doek.

Kalkverf en minerale verf zijn nooit goed schoon te maken. Latex en natuurverf doorgaans wel, maar die hebben sneller last van schimmel en verkleuring.

Goede dekkingsgraad voorkomt teleurstelling

De goedkoopste verven voor muur en plafond zijn waarschijnlijk aantrekkelijk in de winkel, maar kunnen leiden tot een teleurstelling, meer kosten en milieubelasting. Goedkope verven hebben vaker een lage dekkingsgraad, en die vereisen een dikkere laag en dus meer (potten) verf om dekkend te zijn, dan kwalitatief betere (en duurdere) verven.

Kijk dus voor aankoop op de verpakking. De dekkingsgraad herken je aan de melding van 'aantal m2 per liter'. Hoe meer oppervlak je dekkend kunt schilderen per liter verf, des te beter de dekkingsgraad. Dit is vooral belangrijk als je een donkere kleur wilt overschilderen met een lichte, of als de muur erg veel verf opzuigt.

Een zuigende ondergrond (zoals gipskartonplaat) vergt sowieso voorbehandeling, want die trekt het bindmiddel uit de verflaag, waardoor de verf niet voldoende kan hechten.

Stappenplan plafond en muren schilderen

Als de verf niet goed hecht, bladdert die eerder af dan de levensduur lang is. Dat is zonde en zorgt voor extra milieubelasting. Goede hechting ontstaat door goede voorbereiding.
1.Schuur zo nodig de oude verflagen weg. Dat is nodig als die afbladert, of bijvoorbeeld schimmelplekken heeft.
2.Maak zo nodig de ondergrond droog met een ontvochtiger.
3.Egaliseer scheuren, gaten en oneffenheden met een plamuurmiddel. Is de ondergrond beschadigd of niet stabiel, of 'werken' de scheuren nog, gebruik dan glasweefsel of glasvlies, een behangsoort dat uit een soort semi-elastisch netje is.
4.Maak de ondergrond vet- en stofvrij, door deze af te nemen met een doek die is gedompeld in water met bijvoorbeeld ammonia.
5.Komt er poeder van de ondergrond, of zuigt de ondergrond verf op? Geef het plafond of de muur dan een voorbehandeling. Dat kan met een geschikte muurgrondverf  (zogeheten primer op acrylbasis), of een fixeermiddel (voorstrijkmiddel).

Na het schilderen: niet uitspoelen maar weggooien

Wil je meerdere lagen verf aanbrengen, en gaat het om wateroplosbare verf, bewaar kwasten en rollers dan in de tussentijd in wat water. Gaat het om oplosmiddelhoudende verf (zelden bij muur- en plafondverf), doe de verfspullen dan in een plastic zak en leg ze in de vriezer.

Huisvuil en klein chemisch afval

Is de klus helemaal klaar? Spoel rollers en kwasten dan niet uit onder de kraan, maar gooi ze bij het huisvuil, dat zorgt voor minder milieubelasting dan de verf veroorzaakt in het riool.

Ook lege potten en emmers mogen bij het huisvuil, maar lever vloeibare resten en voorstrijkmiddelen apart in bij het Klein Chemisch Afval.

Gezondheid: ventileren

De meeste muur- en plafondverven bevatten water als verdunningsmiddel, geen vluchtige organische stoffen zoals terpentine. Ze leveren daarom minder risico op voor de gezondheid, mits je ventileert tijdens en na de schilderklus.

Er zijn wel verschillen tussen muurverven. Binnen zijn matte muurverven gezonder om mee te schilderen: die bevatten maximaal 30 gram vluchtige stoffen per liter (glanzende muurverven tot 100 gram per liter).

Alle soorten verf dus bevatten schadelijke stoffen die makkelijk verdampen, ook waterverdunbare verven. Het gaat dan ook om bijvoorbeeld conserveermiddelen, en bestrijdingsmiddelen. Daarom is ventilatie altijd verstandig als je schildert in huis. Ventileren is noodzakelijk als je herhaaldelijk of langdurig werkt met verf. Lees meer op Ventilatie.

Ook buiten watergedragen muurverf

Ook als je een buitenmuur gaat schilderen, heeft watergedragen verf de voorkeur voor uw gezondheid. Buitenmuurverf op waterbasis bevat tot 100 gram vluchtige stoffen per liter, tegen 430 gram in oplosmiddelgebaseerde verf.

Spuiten? Gebruik een masker

Ga je verf spuiten, gebruik dan gezichtsbescherming, zoals een halfgelaatsmasker (type A), om te voorkomen dat je vernevelde verf inademt.

Manieren van wandbewerking: Vroeger eenvoudig en nu complex.

Neem een pot (witte) latex en smeer het goedje uit. Het kan in een hippe trendkleur en een kwast of roller. Véél handiger dan zwoegen met granol (hot in de jaren 70), steenstrips (grote hit van de eighties), spuitstuc (wie niet in de jaren 90?) of te moeten slepen met tassen vol behang.
Verven is dus gemakkelijk maar kiezen we voor structuur, half mat, super poederig, krijt, kalk, metallic, betonlook of toch 'gewoon' voor latex?

Welke kleur?

Wit ? 75 procent van de klussers kies hier nog altijd voor. De witte RAL 9001 en 1910 en crème-tinten zijn veruit favoriet,bleek uit onderzoek van Flexa. Toch komt deze verffabrikant en andere fabricanten elk jaar met een regenboog aan nieuwe trendkleuren.

Welke verf?

Hoewel er veel concurrentie op de markt is, is latex nog altijd de meest gebruikte verf voor binnen. Makkelijk over te schilderen en goedkoop. En je kunt hem mengen in alle mogelijke kleuren. Nadeel: de geverfde muur is niet zo makkelijk schoon te maken.

Alleen over acryllatex kun je gerust een spons halen.Steeds populairder: krijt- en kalkverf. Hoewel deze twee vaak in één adem worden genoemd, gaat het om totaal verschillende producten. Krijtverf, inderdaad gebaseerd op krijt, geeft een fluwelig effect, terwijl kalkverf op de wand juist ruw blijft. Kalkverf, die bestaat uit 100 procent mineraal, breng je aan met een speciale kwast die weer zorgt voor een gewolkt dessin. Voor krijtverf kun je ook een roller pakken.Muren met krijt- of kalkverf ogen mooi mat. Behalve de (duurdere) nichemerken, veelal te koop in interieurwinkels, heeft nu zo'n beetje elke producent een grote keuze in mat, half mat of extra mat. Dat zijn muurverven met een fluweelzachte uitstraling, maar vaak zonder de nadelen van pure krijtverf. Deze heeft namelijk de neiging om bij aanraking vlekkerig te worden.Wie echt iets anders wil en niet op een eurootje kijkt, kan kiezen voor specials als een muurwax (geeft glans!) of een betonlook.

Welke structuur?

Granollen doet men bijna niet meer, maar dat wil niet zeggen dat er helemáál geen structuur meer op de muur gaat. Structuurverf, een soort dikke latex met fijne of juist hele grove korrels (zilverzand of kwarts), is vooral handig als je muur niet geheel vlak is. Dan zijn de oneffenheden ook meteen foetsie. Als je in plaats van met een roller gaat verven met een (blok)kwast, kun je ook nog eens allemaal leuke patronen aanbrengen. Als je bijvoorbeeld halve cirkels met de kwast draait, wordt de structuur nog grover. Er zijn ook kant-en-klare verven te koop met patronen, zoals boomschors. Of neem de 3D effect-muurverf van Histor. Deze verf droogt minder snel, zodat je alle tijd hebt om je met je handen, een (lijm)kam of gekartelde wisser uit te leven op de muur.Op zoek naar maar een klein beetje structuur? Pak dan een structuurroller om de klus te klaren. Wel eerst de verf met een gewone roller aanbrengen.Structuurverf gebruiken heeft één nadeel. Je zit vast aan een niet-gladde muur die zich daardoor later lastig laat oververven. En mocht je de korrels en patronen zat zijn, dan rest maar één oplossing: stuken!

Welke kwast?

De meeste mensen kiezen bij grote oppervlakten voor een grote vachtroller. Grote halen snel thuis, nietwaar? Vachtrollers zijn te krijgen in diverse prijsklassen, waarbij de 'pro' zal gaan voor de 100 procent natuurlijke schapenvacht. Maar als de muur vanwege een structuur ruw is, wint de grote blokkwast weer.Ook in kwasten is veel keuze. Voor alles geldt dat kwaliteit altijd iets meer zal kosten. Wie echt duur wil doen, gaat bijvoorbeeld voor een kwast van Chinees varkenshaar. Als je hem goed schoonmaakt, kan ie jaren mee.Dierenliefhebbers opgelet: uit een uitzending van De Keuringsdienst van Waarde bleek dat deze kwasten niet allemaal diervriendelijk worden geproduceerd.Een andere oplossing voor een strak resultaat is het gebruik van de verfspuit. Je kunt er makkelijk hoekjes mee verven. Dat kost wel wat; prijzen voor een verfspuit lopen uiteen van een paar tientjes tot honderden euro's.

Welke hulpmiddelen?

Het valt niet mee om na bestudering van al die dikke kleurenwaaiers en verffolders de juiste keuze te maken. Fabrikanten schieten de consument te hulp met handigheidjes, zoals mini-kleurtesters en mini-rollers. Met een kleurbedenktijd-formule krijg je gratis een nieuwe pot verf, mocht die o zo leuke goudkleurige wand toch tegenvallen. De grotere bouwmarkten en winkels hebben proefmonsters liggen om mee naar huis te nemen.Met kleurkiezer-apps die de bekende verfmerken aanbieden kun je je huis digitaal in de verf zetten zodat je meteen het effect ervan ziet. Kwestie van (gratis) downloaden op je iPhone of Androidtelefoon, ruimte scannen en een kleur toevoegen. Ook achter de oude vertrouwde computer kun je, op zoek naar de ideale (kleur)combinatie, spelen met foto's en kleuren toevoegen. Bijna alle merken bieden wel een online steuntje in de rug.Belangrijkste les bij alles: er zijn geen trendwetten op het gebied van verf. Niks is fout en niks is goed.Verf ze! 

duurzaamschilderen
Schildersinopleiding

 

Alles over schilderen en arbo / veiligheid etc.
duurzaamschilderen
Veiligmetverf
 
Alles over veilig werken met verf
duurzaamschilderen PDF Duurzaam schilderen PDF-bestand, verfsoorten, verwijdering, verdunnen, schoonmaken en tips over duurzaam schilderen.
duurzaamschilderen Ecologischbouwen Verfsoorten