Gas

Van de fossiele brandstoffen is gas verreweg het schoonst. Het zorgt bij verbranding voor 30 procent minder CO2 dan olie en zelfs 60 procent minder dan steenkool. Terwijl het juist méér energie oplevert. Bovendien komt bij verbranding van aardgas geen zwavel of fijnstof vrij, zoals bij de steenkool, die nog massaal wordt gestookt in Nederlandse energiecentrales. Nergens in Europa hebben zoveel huizen een gasaansluiting: 98 procent van de Nederlanders is aangesloten op het gasnet. Het gas waarmee we koken, ons douchewater en onze huizen verwarmen, zorgt voor bijna een tiende van onze totale CO2-uitstoot.

Sinds 1959 hebben we gas uit grote Nederlandse bronnen als Slochteren. 97 % van de mensen in Nederland is er op aangesloten. Slochteren is goed voor 2700 miljard m3 waar we 50 miljard m3 per jaar uit halen. 70 % is voor de staat. = 5 % van het BNP. In 1985 was dat 11 miljard euro, in 2007 10 miljard. In 2007 was al 2/3e gewonnen. Over 20 - 25 jaar is het op en moeten we gaan importeren.
Nederland heeft 21 miljard geinvesteerd in de gas(rotonde) Levert 21 miljard op en 13000 banen. Nederland heeft al 175 miljard aan gas verdiend.

Ooit zullen de gasvelden leeg raken, maar de wereld kan er nog decennialang mee vooruit. Buitenlands gas wordt volop verhandeld via de Nederlandse 'gasrotonde'. Het arriveert hier via ondergrondse pijpen of vloeibaar in schepen. Om ons huis, het douchewater en de koekenpan te verwarmen, is dat gas echter niet geschikt. Dat zou betekenen dat we alle cv-ketels moeten vervangen of ombouwen, een megaoperatie. Een andere optie: fabrieken bouwen waar stikstof wordt toegevoegd aan het hoogcalorische importgas, zodat het op ons laagcalorische Groningse gas gaat lijken. Dat gebeurt al in Ommen, Pernis, Wieringermeer en Zuidbroek, sinds de productie van Gronings gas is teruggeschroefd. Beide opties zouden miljarden kosten.

Uit Qatar, Maleisi Algerije en Nigeria beginnen we met de import van liquid gas. - 162 oC waardoor je het volume 600 maal kleiner maakt. In Rotterdam staat nu een terminal die 12 miljard m3 kan verwerken. Dat gaat naar 16 miljard, In 2010 verbruikte Nederland 52 miljard. Toen ging 83 miljard kuub door Nederland waarvan we 56 miljard uitvoerden en 24 miljard invoerden.   


Sinds kort (2013) is schaliegas in. Het is veel moeilijker te winnen maar de voorraden zijn groot.

wereldkaart schaliegas

In de V.S. heeft het de gasprijs 3 maal zo laag gemaakt als in Europa. Maar in de V.S. produceert men onder de kostprijs die 2 a 3 keer hoger ligt. Het is daar een groot piramidespel. Waarom..het is goed te zeggen dat je veel hebt wat de waarde van je bedrijf verhoogt. Je moet de bronnen zien te bemachtigen. In Europa is de staat eigenaar van de ondergrond in de V.S.. de bezitter. Europa is veel dichter bevolkt en heeft een strengere milieuwetgeving.

jonah gas field wyo


Bij schaliegas moet men op veel plaatsen naar gas boren. In de V.S. heb je gebieden met schaliegas waar weinig mensen wonen en waar de milieuvoorschriften anders zijn dan in Europa. Terwijl je vroeger op één eenheid energie er veertig uit kreeg is dat nu nog maar vijf (bij schaliegas).  De V.S. heeft al 200.000 gaten. Kosten ongeveer 8 miljoen per gat en 6 ton voor milieumaatregelen. 

Voor schaliegas zijn veel putten nodig. In Boxtel b.v. moet op 100 plaatsen geboord worden op 10 locaties (twee voetbalvelden vol). Men gaat telkens weer verder. Men perst water met chemicalien (tegen bactierien en om de stroming te verbeteren) het boorgat in en dat water komt weer naar boven met alle ondergrondse verontreinigingen en olieachtige stoffen van dien. Het gaat om 10  - 25 miljoen liter per gat. Voor hte boren zelf is tot 2,5 miljoen liter nodig. Een deel van de fracvloeistof komt terug (95.000 liter) Dat moet weer opgeslagen worden en in tankwagens getransporteerd worden voor verwerking. Er komen kankerverwekkende stoffen in voor. Het kost veel water en er moeten wegen aangelegd worden om de boorlocaties te maken. Helaas is het geen renaissance maar meer een pensioeneringsfeestje wordt er van gezegd. Als de boorputten ondeugdelijk worden gemaakt kan je drinkwatervervruiling krijgen (anders niet). Het water is verontreinigd met barium, strontuim, magnesium. Dat moet er uit (via omgekeerde osmose) en dan kan het water weer hergebruikt worden.  
Men kan fraccen met veel water en een frictie verlagend middel (= slick water fraccin) of met veel kleinere watervolumes maar met een veel complexere fracvloeistof. Waarschijnlijk gaat men drinkwater gebruiken voor de fracvloeistof. Wat weer uit de put komt heeft een zeer hoog zoutgehalte en is licht radioactief.

Schaliegas Nederland

Boorlocatie schaliegasboorgat

Boorplek

De techniek is ontwikkeld door G. Mitchell (zoon van een Griekse schaapsherder) die in 2002 zijn bedrijf verkocht voor 3,5 miljard.  

Men is bezig met methoden zonder water. Vaporfrac werkt met 95 % N2 en 5 % water. De methaan moet ook worden afgevangen want het is een broeikasgas dat 25 x erger is dan CO2
In 2000 kwam 52 % van de stroom in de V.S. uit kolencentrales
In 2012 32 % hetgeen 50 % minder CO2 uitstoot heeft opgeleverd. In de eerste drie maanden van 2012 produceerde de V.S. evenveel CO2 als in 1992. 
schaliegas 

  biljoen m3
= 1012
schaliegas

2013

Rusland
Midden Oosten
China
V.S.
Argentinie
Mexico
Azie               
Z Afrika
Afrika            
Amerika                          
Europa

Polen
Frankrijk
Noorwegen
Oekraine
Zweden
Nederland
56
50


14

10
12
6

36,1
24,421,9
19,3

13,7


5,3
5,0
2,3
1,3
1,2
0,4

 


In 2006 verhandelde de Gasunie 93,3 miljard kuub gas waarvan 42,3 uit Groningen. De druk was 200 bar maar is nu veel lager. De druk in het gasleidingnet is 42-67 bar.
De Gasunie is gesplitst in Gas Transport services  (geheel in handen van de staat) voor het gasnet en Gas Terra 25 % Shell, 25 % Exxon, 40 % EBN (staatsparticipant) en 10 % staat.

Momenteel zijn we met z'n allen alles op gas aan het gooien maar Rusland investeert gewoon niet genoeg om aan de vraag te kunnen voldoen. Men hoopt dat de oplossing zit in bruikbare (waterstof)brandstofcellen, biobrandstoffen, kernfusie, snelle schone schepen en vliegtuigen, veilige kerncentrales, en virtualisering van de mobiliteit. Maar dit moet nog wel allemaal uitgevonden worden. Daarbij is tegenwoordig in te kijken naar schaliegas. Daarvan zijn nog ongekende hoeveelheden in moeilijk doordringbare aardlagen te vinden.

Sinds 2012 zijn de gasprijzen al weer verdubbeld. David Hughes, (geoscientistCanada) berekende dat men in de V.S. ieder jaar 7200 bronnen moet boren Dat kost $42 miljard perjaar hetgeen simpelweg nodig is om te blijven produceren wat men nu doet. Maar het afgelopen jaar genereerde de V.S. maar $33 miljard met het schaliegas. In het eerste jaar daalt de productie van een bron soms wel met de helft. In drie jaar met 95 %

Toch zegt men over fossiele brandstoffen:


Kostte het in 1990 nog een eenheid energie om er veertig te winnen, nu halen we met moeite 1 op 17 en koersen we hard op de kritische grens af van 1 op 15. (Voor schaliegas is dat 1 op 5). Die grens is zo kritisch omdat voorbij dit punt de kosten voor het winnen van elke extra eenheid energie exponentieel toenemen. Dat moment bereiken we ergens in de komende tien jaar. En het einde van goedkope energie is het einde van de economie zoals we die kennen. En er komt een tijd dat we meer energie moeten stoppen in de winning dan dat er uit komt.  Fossiele energie wordt duurder als gevolg van schaarste, resterende voorraden zijn moeilijker winbaar en / of hebben een lagere calorische waarden, zodat er meer nodig is om de zelfde hoeveelheid energie te produceren en er is steeds meer input van energie nodig om bruikbare energie te produceren. Om de economie blijvend te laten groeien zijn dus zowel een eindeloze voorraad energie als een oneindige voorraad geld nodig. De magische factor bij schaliegas is ook de ‘energy returns on energy invested’ (EROEI). De EROEI voor schaliegas ligt nu bij het begin van de winning al rond 1 op 5.

Tot ongeveer 1750 bestonden alle economische goederen uit het resultaat van menselijke arbeid: voedsel, huisraad, wapens, werktuigen en huizen. Met uitvindingen die energie omzetten in arbeid, zoals de stoommachine, werd het maken van goederen steeds meer afhankelijk van energie en steeds minder van menselijke arbeid. Zo konden er veel meer goederen geproduceerd worden dan mensen ooit op eigen kracht zouden kunnen maken. Die verhouding explodeerde volledig met de ontdekking van olie.

Om het allemaal nog wat erger te maken, ontstond op dat moment ook een, naar nu lijkt dodelijke, afhankelijkheidsrelatie tussen geld en olie: voor 1800 waren vrijwel alle producten die met geld te koop waren, product van menselijke arbeid. Nu, in 2013, bestaan de kosten van producten voor 99,5% uit vergoeding van energie en voor 0,5% uit vergoeding voor arbeid.(ik geloof dit niet). Als de energieprijzen stijgen, stijgt de kostprijs van de producten.


Duurzame energie

En duurzame, hernieuwbare energie dan, of schaliegas? De magische factor is ook hier ‘energy returns on energy invested’ (EROEI). En de EROEI voor schaliegas ligt nu bij het begin van de winning al rond 1 op 5. De EROEI van windenergie is momenteel vergelijkbaar met die van fossiel, maar kan ook snel toenemen als gevolg van stijgende onderhoudskosten van windparken, die momenteel volgens de onderzoekersmnogal worden onderschat.

De enige echte uitweg is of een plotselinge, onverwachte uitvinding van een schone en schier oneindige goedkope energiebron, of grootschalig overstappen op CSP, concentrated solar power. De zonne-energie variant waarbij spiegels worden gebruikt om met zonnewarmte stoom te produceren waarmee elektriciteit wordt opgewekt. Maar ook dat halen we vrijwel zeker niet op tijd. Goed voorbereiden op een leven na de groei lijkt dan ook de enige realistische optie zegt één van de grootste moneybrookmakers van de wereld.

Ook voor alles wat we eten worden fossiele brandstoffen gebruikt. Voor landbouwmachines, kunstmest, de productie van pesticiden en de bwerking, verpakking en distributie.

olie en voeding

In wezen leven we op olie.

En overstappen op groen gas?

In theorie kan dat. Mest, groenafval en reststromen uit de voedingsindustrie kunnen worden vergist tot biogas, dat na bewerking geschikt zou zijn voor huizen. Maar ook die techniek is duur, terwijl er nog maar heel weinig biogas beschikbaar is. Het schaarse groene gas kan volgens deskundigen beter worden benut voor sectoren waar CO2-neutraal opgewekte elektriciteit voorlopig geen alternatief is, zoals de luchtvaart, scheepvaart en het zware vrachtverkeer Waterstof zou mogelijk ook een optie zijn. Dat gas kan schoon worden geproduceerd, maar dat is niet zo efficiënt. En ook aardgas vervangen door waterstofgas vereist aanpassingen van het gasnet.