|
Droogte
In 2010 had men in Tsjaad
aanhoudende droogte wardoor 1/3e van de veestapel overleed.
Het Tsjaadmeer is in 50 jaar met 95 % gekrompen. Er vinden stofstormen plaats.
Men wil nu een groene muur gaan bouwen aan de
zuidzijde van de Sahara. 15 km diep en 7100 km lang Tientallen bomen per ha.
Kost 200 euro per ha ofwel 2,3 miljard euro. Sceptici zeggen dat maar weinig
bomen het zouden overleven.
Bosbranden
(01-09-07)
Het
aantal branden stijgt. Het oppervlak dat afbrandt niet. Eerste schuldige: het
droger wordende klimaat
Wat
zijn de oorzaken?
In
slechts 10 tot 15 procent van de branden gaat het om kwaadwillenden. Een paar
procent wordt veroorzaakt door bliksem, en de rest komt door ongelukken of
nalatigheid. Dat zijn ook menselijke oorzaken, maar er is geen opzet in het
spel.’
Er
is na de branden in Portugal gewezen op projectontwikkelaars, brandweerlieden,
op bedrijven die blusvliegtuigen verhuren, op de houtindustrie. Zij hebben
allemaal belangen die een rol kunnen spelen. Maar bijna niets is bewezen.’
Er
zijn wel enkele brandstichters veroordeeld, maar dat zijn kleine vissen b.v. een
boswachter die het vuur had aangestoken in de hoop dat zijn tijdelijke contract
zou worden verlengd. In 2006 werden Spaanse brandweerlieden gearresteerd die het
vuur hadden aangestoken, omdat ze per blusklus worden betaald.
Hoe
zit het met de grondspeculanten?
De
meeste landen in Zuid-Europa hebben wettelijk vastgelegd dat bospercelen niet
mogen worden gebruikt voor andere doeleinden – ook niet als ze verbrand zijn. In
Frankrijk en Portugal kost het tien jaar om de bestemming te veranderen. ‘De
meeste criminele brandstichters hebben niet zo’n lange adem’, zegt Borrego.
In
Griekenland lijkt de hand van projectontwikkelaars wel zichtbaar. Op de
troosteloze berghellingen ten oosten van Athene, waar in 2005 grote branden
woedden, lopen nu stoffige weggetjes naar de betonnen geraamtes van villa’s in
aanbouw. Maar waar ernstigste branden hebben gewoed, speelden
projectontwikkelaars geen enkele rol. ‘Die bossen lagen in het binnenland, ver
van de kust en ver van welke stad dan ook. Voor deze grote branden liggen de
oorzaken niet zo simpel.’
Wie
waren dan schuldig aan de grote branden?
De
eerste vlam kan eigenlijk overal vandaan komen. Dat een vlam een vuur wordt en
een vuur een brand, heeft verschillende oorzaken.
Eerste schuldige: het droger wordende klimaat. B.v. een hittegolf met een zware
storm. Kracht 9, kracht 10. ‘Veel branden begonnen toen op hetzelfde moment’
Dat
het vuur zich in moderne mediterrane bossen zo snel kan verspreiden komt door
verwaarlozing van de bossen. Met de komst van de kunstmest en de ontvolking van
het platteland nam het toezicht af. Er zijn nauwelijks nog plattelandsbewoners
die de bossen ingaan om hout te sprokkelen of hars te verzamelen.
De
uitgestrekte, voorheen extensief beweide landbouwgronden worden omgezet in
plantages met dennen en eucalyptus voor de pulp- en papierindustrie. Die bomen
fikken als fakkels.
Wat
zijn de gevolgen voor de natuur?
Het
hele mediterrane gebied kent een brandcultuur. Al duizenden jaren branden boeren
af en toe een stukje bos af, bijvoorbeeld om meer gras voor hun vee te krijgen.
Je moet je realiseren dat er in Portugal geen bosgebied is waar niet ooit brand
heeft gewoed. En dat was in de jaren vijftig ook al zo.’
De
inheemse bossen, met meerdere soorten eiken, waren aangepast aan deze gedoseerde
manier van branden. Maar de frequentie, intensiteit en schaal zijn enorm
toegenomen. Door de veranderde samenstelling van de bossen ontstaan veel hetere
vlammenzeeën, die diep in de bodem wortels, zaden en organisch materiaal
vernietigen. Regenwater wordt niet meer opgenomen, stroomt weg en neemt de
bovengrond mee.
Wat
betekent dat voor de biodiversiteit?
Over een paar jaar is de zwartgeblakerde grond in Griekenland overdekt met
struikgewas, over pakweg twintig jaar staat er weer bos. Maar is dat een bos met
dezelfde planten en dieren?
Dat
is nauwelijks onderzocht, zeggen deskundigen. Vermoedelijk omdat brand altijd
een normaal onderdeel vormde van de mediterrane ecologie. Alleen zijn de
oppervlakten bos die verdwijnen veel groter dan vroeger. Afgebrande terreinen
werden voorheen vanuit de omgeving bevolkt met bijvoorbeeld insekten, slakken,
hagedissen en slangen. Of dat nog lukt, is de vraag. En hoe gaat het dan met de
vogels die weer van deze dieren afhankelijk zijn?
Een
bekend fenomeen zijn de roofvogels die zich te goed doen aan dieren die voor de
brand wegvluchten. Maar dat is een eenmalig buitenkansje. Daarna is het de dood
in de pot.
Is
het allemaal kommer en kwel?
De
gedachte dat brand soms tot een impuls voor de natuur leidt, met veel nieuwe
plantensoorten, is helaas vooral gebaseerd op ervaringen in een meer gematigd
klimaat.
Een
lichtpuntje is er wel. De afgebrande vlakten in Griekenland kunnen in een moeite
door ‘klimaatproof’ worden gemaakt.Het is de gelegenheid om bij nieuwe aanplant
te kiezen voor soorten die de komende klimaatverandering kunnen doorstaan.
In 2010 vielen rond Moskou 51 doden en was de smog in de stad zeer dicht door 31
bosbranden en 15 veenbranden op 200.000 ha vanwege een temperatuur die tien
graden hoger lag dan normaal. 4 maal zoveel koolmonoxide in de lucht. Vanwege
geen geld voor patrouillevluchten en blusvliegtuigen en rivieren zonder water.
In Portugal was het erg warm soms meer dan 40 graden en soms in een weekend wel
1000 bosbranden.
|
